De Zwitsers hebben in meerderheid ‘nee’ gezegd tegen een voorstel van de rechts-radicale Schweizerische Volkspartei (SVP) om het inwonertal van Zwitserland tot tien miljoen te beperken. Bij een referendum stemde zondag 53,6 procent tegen volgens een prognose.Voorzitter Marcel Dettling van de Zwitserse Volkspartij (SVP) van het referendum om de bevolking van het land te maximeren.Bron AFPis buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.

Hij woont in Berlijn. Gepubliceerd op 14 juni 2026, 16:23Leestijd 2 minSteden als Basel en Zürich stemden in grote meerderheid tegen, evenals de Franstalige kantons. Het voorstel kreeg wel ruime steun op het Duitstalige platteland, waar de SVP het sterkst is. De sociaaldemocraat Cédric Wernuth sprak van een ‘enorme opluchting’, terwijl SVP-voorman Marcel Dettling de uitslag ‘een zware klap voor Zwitserland’ noemde.Op dit moment heeft Zwitserland 9,1 miljoen inwoners.

Volgens demografische projecties zou de bevolking bij ongewijzigd beleid in 2040 op tien miljoen uitkomen, vooral door immigratie. De SVP wilde de verdere groei van het land beperken. Het asielrecht en het recht op gezinshereniging zou ingeperkt moeten worden als Zwitserland 9,5 miljoen inwoners zou bereiken, aldus het voorstel van de partij.

Asielzoekers maken echter maar 8 procent uit van de totale immigratie. De meeste immigranten zijn werknemers uit EU-lidstaten. In ruil voor vrije toegang tot de Europese interne markt, mogen EU-werknemers zich vrij vestigen in Zwitserland. De SVP wilde een einde maken aan dit vrije verkeer van werknemers, als Zwitserland de grens van tien miljoen zou bereiken.Regering, parlement, werkgevers, vakbonden en andere instituties waren tegen het SVP-voorstel.

Werkgevers vreesden dat het tekort aan vakmensen alleen maar zou toenemen. Bovendien zou de verhouding met de EU in gevaar komen, aldus de tegenstanders. Als Zwitserland een einde maakt aan het vrije verkeer van werknemers uit EU-lidstaten, vervalt de toegang tot de interne Europese markt.

Denktanks schatten dat het bruto binnenlands product daardoor op termijn 5 tot 7 procent lager zou uitvallen.Stemming sloeg omAanvankelijk leek een kleine meerderheid van de Zwitsers de bevolkingsgrens van tien miljoen te gaan steunen, maar vanaf eind mei sloeg de stemming om.

Uiteindelijk hebben economische argumenten de doorslag gegeven, volgens eerste analyses. De meeste Zwitsers wilden de toegang tot de Europese interne markt niet in gevaar brengen. Ook geloofden veel kiezers dat immigranten onmisbaar zijn in sectoren als de zorg en de gastronomie.Niettemin stemde nog altijd 46,4 procent voor een bevolkingsplafond. ‘Het succes van Zwitserland heeft tot groeipijnen geleid’, aldus Yvonne Bürgin van de christendemocraten.

Dankzij een florerende economie is de Zwitserse bevolking de laatste decennia met een kwart gegroeid. Veel Zwitsers klagen over volle treinen en verstopte wegen. De steden zijn duur geworden, waardoor veel Zwitsers uitwijken naar het platteland dat steeds meer wordt volgebouwd.

Het SVP-voorstel appelleerde dan ook niet alleen aan anti-immigratiesentimenten, maar ook aan kritiek op een economisch model dat groei boven leefbaarheid zou stellen.De economische rationaliteit won zondag van het Heimat-gevoel. Maar het grote aantal ja-stemmers wijst erop dat het debat zal voortduren.

Op dit moment onderhandelt de EU met Zwitserland over een nieuw verdrag. Ook daarover zullen de Zwitsers zich per referendum uitspreken, waarbij kwesties als immigratie, dure woonruimte en overbevolking opnieuw centraal zullen staan.Lees ookGeselecteerd door de redactie