Kinderen van veteranen en (ex-)militairen ondervinden langdurige gevolgen van een uitzending, blijkt uit een nieuw rapport van de Veteranenombudsman. Zo ontwikkelen sommige kinderen zelf óók PTSS. De ondersteuning voor deze groep schiet tekort. Ook zijn andere onderdelen van de zorg voor veteranen en hun gezinnen niet op orde.
Donderdag bespreekt Reinier van Zutphen (sinds 2014 Veteranenombudsman) de problemen in de Tweede Kamer. Ook wil Van Zutphen Defensie oproepen om duidelijker te zijn over wat veteranen en de samenleving van het ministerie kunnen verwachten. Hierbij kijkt hij nadrukkelijk naar de toekomst.
Nu de overheid de krijgsmacht wil opschalen en de kans op uitzendingen groter wordt, neemt het aantal veteranen waarschijnlijk ook toe – met alle gevolgen van dien. De krijgsmacht gaat de komende jaren groeien. Wat betekent dat? ‘We staan op een omslagpunt. Jarenlang draaide het bij Defensie om NAVO-missies op het wereldtoneel.
Nu verschuift de aandacht naar de verdediging van het eigen grondgebied en groeit de krijgsmacht naar meer dan honderdduizend mensen. Dat betekent dat er ook nieuwe veteranen bijkomen. Binnenkort gaan we naar Estland en Litouwen. Dat zijn geen missies meer, maar uitzendingen.
Daar zijn de risico's groot, zo dicht bij de oostflank van de NAVO.' Zelf uitzoeken De Nederlandse veteranengroep is divers en telt ruim 100 duizend oud-militairen, variërend in leeftijd, achtergrond en uitzendmissies. Zo zijn er veteranen van uitzendingen naar Nieuw-Guinea, Korea, Libanon, voormalig Joegoslavië, Irak en Afghanistan.
De problemen binnen deze groep zijn ook divers. Sommigen krijgen pas decennia later last van klachten. In de wet staat dat de overheid voor, tijdens én na de missie verantwoordelijkheid draagt voor veteranen. Komt ze die plicht na? ‘Niet alle militairen en veteranen krijgen de erkenning die ze verdienen.
Voor een aanzienlijke groep moet het ministerie kijken naar verbeteringen op het gebied van schadevergoedingen, financiële tegemoetkoming en hulp bij PTSS. ‘Veteranen moeten nu vaak zelf uitzoeken waar ze recht op hebben. In sommige gevallen procederen veteranen jarenlang voor erkenning van hun letsel.
In de tussentijd is hun inkomen achteruitgegaan, omdat ze van een uitkering moeten leven. Hier moet de overheid meer duidelijkheid bieden. ‘Zorg ervoor dat kinderen op de kade staan als hun vader of moeder terugkomt van een missie op zee’ ‘In veel gemeenten wordt er initiatief genomen voor permanente huisvesting of ontmoetingscentra voor veteranen.
Maar de verschillen tussen de gemeenten zijn groot, en de centra zijn niet altijd zeker van hun voortbestaan – sommige weten niet eens of ze de volgende maand wel huur kunnen betalen. Het Rijk zou hun voortbestaan moeten garanderen. Dat gebeurt nu niet.’ In een nieuw rapport wijzen jullie op de schadelijke effecten van uitzendingen op kinderen.
Zo nemen ze zorgtaken over en ervaren ze druk door de mentale gesteldheid van hun ouders. Wanneer worden ze medeslachtoffer? ‘Dat
