Schimmel onder de microscoop.Bron Foto Tomás MunitaOveral op aarde hebben schimmels een ruilhandeltje opgezet met planten, met netwerken die over miljoenen jaren zijn geperfectioneerd. Onderzoekers hebben die nu in kaart gebracht.Dit artikel is geschreven doorJoost van EgmondGepubliceerd op 17 juni 2026, 17:44Leestijd 2 minVrijwel overal op aarde zijn planten verbonden met een ondergronds netwerk van schimmeldraden.

In zo’n arbusculair mycorrhiza leveren schimmels voedingsstoffen aan de planten, en ze krijgen er koolstof voor terug. Het is al een tijdje duidelijk dat deze onzichtbare netwerken van groot belang zijn voor het leven op aarde, maar ze zijn nog nauwelijks in kaart gebracht.Een team van onderzoekers publiceerde deze maand in tijdschrift Science een poging, de meest grootschalige tot nu toe.

Ze analyseerden 16.000 bodemmonsters uit diverse grondsoorten overal ter wereld, van woestijnen tot regenwouden. Dat combineerden ze met hun kennis van zo’n 300.000 levende mycorrhiza in laboratoria. Zo kregen ze een vrij goed beeld van de dichtheid die zulke verzamelingen van netwerken onder verschillende omstandigheden in bodems kunnen bereiken.Een waanzinnige draadAls je dat koppelt aan bestaande metingen van hoeveel er van al die grondsoorten en begroeiing op aarde is, kun je een gooi doen naar de verspreiding van die netwerken van schimmeldraden.

Dat leverde spectaculaire cijfers op. Als je al die draden achter elkaar zou leggen, heb je een miljard keer de afstand van de aarde tot de zon.Je kunt die waanzinnige draad ook helemaal uitrollen, dan ben je ruim halverwege hier en het centrum van de Melkweg, en zou een lichtstraal vanaf de aarde een dikke 15.000 jaar nodig hebben om het andere eind van de draad te bereiken.Dat leeft dus allemaal, in een ragfijn netwerk, onder onze voeten. “Een theelepel aarde kan al 10 meter aan mycorrhiza bevatten”, zegt Justin Stewart, hoofdauteur van de studie. “Die samenwerking is oud.

Je moet het zien als de eerste wortels, een netwerk dat is ontworpen door 450 miljoen jaar evolutie.”Een biologisch wegennetwerkZulke netwerken geven dus voedingsstoffen zoals fosfor en stikstof af aan de planten en nemen er koolstof voor terug. Al met al slaan ze heel wat koolstof op: grofweg vijf keer de massa van alle levende mensen bij elkaar.

Maar dat getal is niet het belangrijkste, zegt Stewart.“Het gaat om het netwerk dat koolstof vervoert naar de plekken waar het nodig is om ondergronds leven gaande te houden. Vergelijk het met het wegennetwerk van een land. De hoeveelheid spullen die erover wordt vervoerd is niet het belangrijkste.

Het gaat erom dat het netwerk mogelijk maakt dat spullen terechtkomen waar ze nodig zijn.”De kaart die Stewart en collega’s nu presenteren, dient als hulpmiddel om te zien hoe dat netwerk loopt en waar het bedreigd wordt. De variatie van plek tot plek is heel groot, en dat dwingt de onderzoekers ook tot bescheidenheid: “Het spreekt voor zich dat deze kaart nog niet overal correct is.

We zien het als een levend document dat we met nader onderzoek willen updaten.”Minder netwerken in landbouwgebiedEen belangrijk terrein voor nader onderzoek is de impact van landbouw. De grote cijfers maken duidelijk dat menselijk ingrijpen de dichtheid van het schimmelnetwerk fors vermindert.

Gemiddeld zagen ze die grofweg halveren in landbouwgebied.Landbouwgif is een voor de hand liggende boosdoener, zegt Stewart, maar verder is nog lang niet duidelijk welke landbouwmethodes de meeste schade toebrengen en wat de alternatieven zijn. “Ik heb zoveel verschillende manieren gezien waarop mensen landbouw bedrijven.

Er zullen ongetwijfeld methoden zijn die dit oeroude netwerk minder schade toebrengen.”Lees ookGeselecteerd door de redactie