Trump (L) en Netanyahu.Bron Foto ReutersAl bijna zestig jaar vormen Israël en de VS een van de sterkste bondgenootschappen ter wereld. Maar de ooit vanzelfsprekende band begint steeds meer haarscheuren te vertonen.Gepubliceerd op 17 juni 2026, 17:34Leestijd 3 min“Zonder de Verenigde Staten zou er geen Israël zijn, omdat geen enkele andere president bereid was te doen wat ik heb gedaan.” Met die politieke uppercut haalde de Amerikaanse president Donald Trump tijdens de G7-top in Frankrijk hard uit naar premier Benjamin Netanyahu.
Aanleiding waren de aanhoudende Israëlische bombardementen in Zuid-Libanon, die volgens Trump zijn pas aangekondigde principeakkoord met Iran dreigden te ondermijnen. “Er zijn te veel mensen gedood”, zei hij. “Je hoeft niet elke keer een appartementsgebouw neer te halen als je naar iemand op zoek bent, en ze zijn niet allemaal Hezbollah.”De repliek liet niet lang op zich wachten.
De Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, sprak zijn president impliciet tegen. “Zonder Israël, zonder de Joodse grondslag, zou Amerika niet bestaan.” Daarmee groeide het diplomatieke steekspel uit tot een debat over een van de heilige huisjes van de Amerikaans-Israëlische alliantie: kan Israël zonder de VS?“We moeten onderscheid maken tussen de huidige spanningen en de bredere relatie tussen Israël en de Verenigde Staten”, zegt Nimrod Goren, oprichter van de Israëlische denktank Mitvim. “Die relatie blijft voor beide landen essentieel, maar het is geen partnerschap tussen gelijken.
De Verenigde Staten blijven de supermacht.” Volgens Goren probeert Trump zich vooral los te maken van het beeld dat Netanyahu hem een mislukte oorlog met Iran heeft ingepraat. “Dat narratief wint terrein. Door Netanyahu publiekelijk kleiner te maken, wil Trump tonen dat hij zijn eigen koers bepaalt.”Een alliantie van 38 miljard dollarDe strategische alliantie tussen beide landen kreeg vorm na de Zesdaagse Oorlog van 1967, toen de Verenigde Staten uitgroeiden tot Israëls belangrijkste militaire, diplomatieke en economische bondgenoot.
In 2016 sloten beide landen onder president Barack Obama een tienjarig steunakkoord ter waarde van 38 miljard dollar, dat eind 2028 afloopt. Sinds 2019 kan Israël jaarlijks rekenen op 3,3 miljard dollar voor de aankoop van Amerikaans defensiematerieel en nog eens 500 miljoen dollar voor gezamenlijke raketverdediging, waaronder de Iron Dome en Arrow.Toch is het uitgerekend Netanyahu die die afhankelijkheid wil afbouwen.
In The Economist zei hij dat Israël de jaarlijkse VS-steun uiteindelijk ‘tot nul’ wil terugbrengen. Zijn regering investeert daarvoor 110 miljard dollar in de defensie-industrie. Netanyahu spreekt daarbij openlijk over een ‘super-Sparta’: een verwijzing naar de Griekse stadstaat die volledig op oorlogvoering draaide.
Dat terwijl het land vandaag al ongeveer 7 procent van zijn bbp aan defensie besteedt, meer dan dubbel zoveel als de Verenigde Staten.‘Volledig zonder de VS opereren is niet realistisch’Volgens Goren is dat echter vooral politieke framing. “Het huidige steunakkoord loopt af in 2028 en er moet over een nieuw akkoord worden onderhandeld.
Netanyahu beseft dat Israël waarschijnlijk niet opnieuw dezelfde voorwaarden zal krijgen als tien jaar geleden. Door zelf voor een afbouw te pleiten, kan hij een eventuele vermindering verkopen als een eigen keuze, in plaats van een beslissing van Washington.”De werkelijkheid oogt voorlopig anders.
De oorlog met Iran maakte juist duidelijk hoe nauw beide legers nog altijd samenwerken. De Verenigde Staten onderschepten mede Iraanse raketten, leverden cruciale inlichtingen en stationeerden 72 militaire toestellen op luchthaven Ben-Gurion. Israël blijft bovendien afhankelijk van Amerikaanse gevechtsvliegtuigen, precisiewapens en gezamenlijke raketverdediging.“Israël kan proberen minder afhankelijk te worden, maar volledig alleen opereren is vandaag niet realistisch”, zegt Goren. “Na 7 oktober ontdekte Israël de grenzen van zijn eigen militaire capaciteit.
De oorlog op meerdere fronten heeft de afhankelijkheid van de VS juist vergroot.”America First Ook in de VS verandert intussen het politieke klimaat. Binnen Trumps Republikeinse Partij wint de isolationistische America First-vleugel terrein. De oorlog met Iran kostte de VS volgens het Pentagon al 29 miljard dollar, terwijl kredietbeoordelaar Moody’s de economische impact voor Amerikaanse gezinnen op 100 miljard dollar raamt.
Volgens het Pew Research Center heeft 60 procent van de Amerikanen een ongunstige kijk op Israël en zegt 59 procent weinig vertrouwen meer te hebben in Netanyahu. Dat kan zorgwekkend zijn voor Israël. “Om te zeggen dat Israël zonder de Verenigde Staten niet meer zou bestaan, gaat te ver”, besluit Goren. “Maar het welzijn van Israël blijft wel in belangrijke mate afhankelijk van de banden met de VS.”Lees ookGeselecteerd door de redactie
