Het is een vroege ochtend in april. Schuin tegenover het gerenoveerde station van Antwerpen staan dagjesmensen in de rij voor de dierentuin. Op het stationsplein worden de laatste onderdelen van kermis-attracties van opleggers geladen. Voor de poorten van de Koningin Elisabethzaal staat slechts één politieauto, de agenten scrollen loom op hun telefoon door Instagram.

Groepen actievoerders uit andere delen van het land lopen vanuit het station rechtstreeks de zaal binnen. Niet veel later betreedt onder aanvoering van de pedel (een soort universitaire ceremoniemeester) een keur aan professoren de concertzaal. Het is voor het eerst dat de universiteiten van Brussel, Gent en Antwerpen samen een eredoctoraat uitreiken.

Een symbolisch gebaar? Zeker, maar dat is volgens de universiteiten juist belangrijk in turbulente tijden waarin internationale verdragen waardeloos lijken en mensenrechten voortdurend worden geschonden. Wanneer het publiek de tengere jurist Francesca Albanese ontwaart tussen de toga’s klinkt er applaus, gejoel. ‘ Free, free Palestine! ’ galmt het door de zaal.

De rector van de Universiteit Antwerpen, Herwig Leirs – een bioloog die er ook zo uitziet – mag de spits afbijten. ‘Wij zien hoe de rechten van mensen overal ter wereld geschonden worden en wij willen ons daartegen verzetten’, zegt hij. De spanning in de zaal stijgt.

Veel van zijn studenten voeren nog altijd actie tegen de academische samenwerking met Israëlische universiteiten. Leirs benadrukt dat het eredoctoraat geen veeg uit de pan is richting de Joodse gemeenschap en dat het niet gericht is tegen de staat Israël. Als Albanese aanschuift voor een interview op het podium dient Leirs’ kersverse eredoctor hem van repliek. ‘Ik denk dat we niet kunnen zeggen dat dit niet tegen Israël is’, zegt ze. ‘Israël is een apartheidsregime.

En het is verbazingwekkend dat deze eer samenvalt met een rechtvaardiging richting de Joodse gemeenschap. Niemand zou zich bedreigd moeten voelen door iemand die de mensenrechten voorstaat.’ De toon is gezet. Albanese noemt Palestina een open wond in onze samenleving. ‘Als Europeaan voel ik mij gesterkt door de veranderingen die we nu zien.

Het is belangrijk om vanuit België, ook vanwege de enorme koloniale schaduw die over dit land hangt, een signaal af te geven. Wij hebben de kans om het als Europeanen anders te doen, om af te rekenen met het verleden. Ik begrijp heus wel dat het hart sneller verandert dan de instituties.

Maar we moeten inzien dat het Europees recht niet kan worden gebruikt om apartheid en genocide te rechtvaardigen, noch onze verplichting kan opheffen om daar iets aan te doen. Samenwerking met alles wat ook maar enigszins te maken heeft met het apartheidsregime is verkeerd en moet daarom worden gestopt.’ Er klinkt, ook onder de professoren op de eerste rij, een luid applaus.

De zaal leeft op. Eindelijk iemand die niet met meel in de mond spreekt. Tijdens het interview op het podium neemt Albanese de regie over. Ze bedankt de studenten