ColumnistGepubliceerd op 17 juni 2026Leestijd 2 minVoor Amerika herhaalt de geschiedenis zich. De Vietnamoorlog eindigde in de jaren zeventig in een debacle. De invasie in Irak in 2003 werd een deceptie. In 2021 verdreef de Taliban Amerika en zijn bondgenoten op vernederende wijze uit Afghanistan.
En nu is het weer raak. Iran heeft een overwinning geboekt door Trump aan de onderhandelingstafel tot concessies te dwingen.De Iran-oorlog is zonder twijfel de grootste strategische blunder van Amerika van na de Tweede Wereldoorlog. Strategisch, omdat Trump de positie van Amerika heeft verzwakt, landen zich van Amerika afkeren en de opkomst van China wordt versneld.De bondgenoten hebben tabak van Trumps handelsoorlog, de claims op Groenland en het onophoudelijke EU- en Navo-bashen.
Slechts 11 procent van de Europeanen, waaronder Nederlanders, zien volgens een recente ECFR-peiling Amerika nog als betrouwbare partner. Zelfs radicaal-rechts dat Trump adoreerde, keert zich van hem af.Quote van .Slechts 11 procent van de Europeanen ziet Amerika nog als betrouwbare partnerDe gevolgen van de oorlog bleven voor het rijke deel van de wereld beperkt tot hogere energieprijzen die we best kunnen dragen.Maar hoge energieprijzen en tekorten aan kunstmest, een belangrijk exportproduct van Golfstaten, treffen de armste landen hard.
Daarbij komt dat Trump de voedselhulp aan die landen heeft verminderd. Dit jaar droeg de bijdrage van de Verenigde Staten aan het World Food Programme 731 miljoen dollar, twee jaar geleden was dat nog 4 miljard. Het gevolg is dat tientallen miljoenen mensen minder te eten hebben.Trumps grootste fout is dat hij probeert Iran met militaire macht naar zijn hand te zetten.
Maar inmiddels moet ook hem duidelijk zijn dat dit niet lukt als de tegenstander asymmetrisch reageert. De aanvallen op de buurlanden, veelal bondgenoten van Amerika, maakten duidelijk dat Trump deze landen niet kan beschermen. Net als in 2019, toen Trump weigerde Saudi-Arabië te beschermen tegen de Houthi’s, zien we nu dat vrijwel alle Golfstaten het vertrouwen in de Verenigde Staten hebben verloren.Van Amerika’s soft power of aantrekkingskracht is inmiddels ook weinig meer over.
Logisch, want de schade die de Amerikaanse president heeft aangericht is buiten proporties.Kortom, Trump versnelde een ontwikkeling die al langer zichtbaar is: de relatieve verzwakking en het toenemende isolement van de Verenigde Staten. De G7-bijeenkomst in Evian-les-Bains heeft daar weinig aan kunnen veranderen.Intussen worstelt Europa met een antwoord.
Het gemakkelijkste dossier is defensie. Iedereen ziet dat Trumps twijfel over de Amerikaanse militaire steun en de Russische dreiging Europa dwingt om militair op eigen benen te staan. Dat vereist een gezamenlijke Europese aanpak, maar het recente klappen van het Frans-Duitse project dat tot een nieuw gevechtsvliegtuig moest leiden, laat zien dat nationale sentimenten nog steeds veel te sterk zijn.Dat geldt zeker voor de noodzakelijke economische aanpassingen.
De Industrial Accelerator Act die onze hightechindustrie en vergroening moet versnellen wordt vertraagd door protectionisme en tegenstrijdige nationale opvattingen over hoe ‘made in the EU’ moet worden gefinancierd. Dat geldt ook voor het EU-plan voor ‘tech sovereignty’ om ons digitaal van China en Amerika los te maken.Trumps strategische fouten moeten voor Europa een aanmoediging zijn om zelf strategische fouten te vermijden en samen sterker te worden.
Volgens de genoemde peiling eist de overgrote meerderheid van de Europeanen dat ook van hun politieke leiders.DossierCrisis in het Midden-OostenLees hier alle artikelen over dit themaNaar het dossier
